Bohater drużyny występuje tu w zbiorowości funkcjonariuszy, którzy służyli w tej formacji granicznej, i nie ważny jest tu stopień wojskowy, najważniejszy jest fakt obrony polskich granic przed wrogiem i bohaterska postawa KOP-istów w obliczu II Wojny Światowej.

DOWÓDCY KORPUSU OCHRONY POGRANICZA

Gen.dyw. Henryk MINKIEWICZ ORDOWĄŻ

Od 15 IX 1924 do V 1929 roku. Urodzony 19.01.1880 r. w Suwałkach. 1914 do VII 1916 w Legionach Polskich. Od VII 1917 do X 1918 dowódca brygady i inspektor wyszkolenia Polskiej Siły Zbrojnej. Z dniem 1 VI 1919 mianowany generałem brygady. Od maja 1922 do VIII 1923 zastępca dowódcy Okręgu Korpusu V Kraków, a od VIII 1923 do VIII 1924 zastępca dowódcy Okręgu I Warszawa. Mianowany generałem dywizji 15 VIII 1924. Od IX 1924 do V 1929 organizator i pierwszy dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza. Od maja 1929 w dyspozycji Ministra Spraw Wojskowych, a następnie w IX 1934 przeniesiony w stan spoczynku. 4 września 1939 aresztowany i wywieziony do ZSRR. Zginął zamordowany w Katyniu w 1940 roku.

Gen. bryg. Jan KRUSZEWSKI


Od X 1930 do VII 1939 roku. Urodzony 18.04.1880 r. w Aleksandrowie. W Związku Strzeleckim od VIII 1914 do VII 1917. W Legionach Polskich dowódca plutonu „Kadrówki”, dowódca kompani piechoty w 1 pułku piechoty, dowódca szkoły oficerów 1 Brygady, komendant kursu wyszkolenia, a po kryzysie „przysięgowym” internowany w Beniaminowie. Od X 1930 do VIII 1939 dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza. Generałem brygady mianowany 1.01.1931 roku. W wojnie obronnej Polski IX 1939 dowodził grupą operacyjną w armii „Prusy”. Po walkach dostał się do niemieckiej niewoli. Po uwolnieniu osiedlił się we Francji. Zmarł 28.03.1977 r. w Lailly-en-Val.

Gen. bryg. Stanisław TESSARO

Od VIII 1929 do X 1930 roku. Urodzony 24.06.1891 roku. W Legionach Polskich od VIII 1914 do VII 1917. w latach 1910-1920 dowódca 2 pułku piechoty Legionów. Mianowany na stopień pułkownika piechoty 1.04.1919. Od VII do IX 1920 dowódca II Brygady Piechoty Legionów. Od 1923 do maja 1926 dowódca 30 Dywizji Piechoty. Od maja 1926 do kwietnia 1929 roku dowódca dowódca 30 Dywizji Piechoty. Na stopień generała brygady mianowany 1.01.1927 r. Od VIII 1929 do X 1930 dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza. Od X 1930 do marca 1933 roku dowódca Okręgu Korpusu X w Przemyślu. Zmarł w Przemyślu 9 marca 1933 roku.

Gen. bryg. Wilhelm ORLIK-RUCKEMANN

VIII-IX 1939 roku. Urodzony 1.08. 1894 r. we Lwowie, studiował na Politechnice. Działał w Drużynach Strzeleckich i w „Zarzewiu”. Od VIII 1914 do VII 1917 w Legionach Polskich. Od Vi 1919 na różnych stanowiskach w armii. Na stopień generała brygady mianowany z 1.01.1933. W okresie XI 1938- VIII 1939 zastępca dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza, a od VIII 1939 do IX 1939 dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza. Dowodził Korpusem w czasie wojny bolszewicko-polskiej. W nocy 1.10.1939 pod Wytycznem dowodził zgrupowaniem KOP liczącym około 3000 żołnierzy w walce z wojskami ZSRR. Po walce rozwiązał zgrupowanie i przez Litwę i Szwecję przedostał się do Wielkiej Brytanii. Zmarł w Ottawie 8 listopada 1986, pochowany na cmentarzu w Notre-Dame.

HISTORIA KOP W SKRÓCIE

KORPUS OCHRONY POGRANICZA 1924-1939

kop

Skomplikowana sytuacja społeczno – polityczna i ekonomiczna na granicy wschodniej wydatnie wpłynęła na decyzję o utworzeniu specjalnego korpusu wojskowego dla ziem wschodnich – Korpusu Ochrony Pogranicza. Formacje graniczne poprzedzające KOP były w zasadzie bezsilne wobec rosnącej liczby napadów zbrojnych band rabunkowo – bandyckich na dwory, wsie i miasteczka. Na porządku dziennym odnotowywano liczne przypadki ostrzeliwania za linii granicznej naszych placówek i strażników z broni maszynowej. Granicę przekraczali agitatorzy propagujący ideologię komunistyczną, sabotażyści i dywersanci.
Tylko od stycznia do września 1924 r. odnotowano 189 większych napadów rabunkowych i dywersyjnych oraz 28 zamachów sabotażowych w których wzięło udział około 1 tys. osób. Ujęto zaledwie 146 osób, a 15 członków grup zbrojnych poległo w starciach. Po stronie polskiej poległy 54 osoby a 28 zostało rannych. W tej sytuacji w sierpniu 1924 r. na posiedzeniu Komitetu Politycznego przy Radzie Ministrów zapadła decyzja o powołaniu korpusu granicznego dla ziem wschodnich, zorganizowanego na sposób wojskowy, który położyłby kres działalności zbrojnych band i zaprowadził spokój na pograniczu.
12 września 1924 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz o utworzeniu Korpusu Ochrony Pogranicza. Na jego czele stanął gen.bryg. Henryk Minkiewicz – Odrowąż. Formowanie Korpusu, który przyjął strukturę wojskową zakończono w grudniu 1927 r. choć właściwie przez cały okres jego istnienia często dochodziło do różnorodnych przekształceń strukturalnych. Na czele KOP stało dowództwo, któremu podlegało 6 brygad w skład których wchodziły bataliony piechoty i szwadrony kawalerii. Najmniejszą jednostką organizacyjną były strażnice liczące w czasach pokoju 1-drużynę piechoty. Było ich 357.
Do zadań KOP należało:
  • strzeżenie nienaruszalności znaków i urządzeń granicznych;
  • niedopuszczenie do nielegalnego przewozu i przerzutu towarów przez granicę;
  • niedopuszczenie do nielegalnych przekroczeń przez granicę;
  • zwalczanie przemytnictwa i wykroczeń skarbowych oraz wykroczeń w zakresie postanowień o granicach państwa;
  • współdziałanie z organami wojska w dziedzinie obrony państwa, itd.
Tylko do końca 1924 r. żołnierze KOP zatrzymali ponad 5 tys. osób, które nielegalnie chciały przekroczyć granicę do Rosji lub Polski. Odparli 89 napadów różnych band, wytropili 51. W walkach zraniono lub zabito 70 osób.W 1927 r. zapadła decyzja, by KOP objął ochroną niewielki odcinek granicy polsko – niemieckiej w rejonie Prus Wschodnich. W roku 1928 ogólna długość granicy państwowej ochranianej przez KOP wynosiła ponad 2334 km. Na 1 km ochranianej granicy średnio przypadało około 11 żołnierzy. KOP liczył blisko 25 tys. żołnierzy i oficerów. Żołnierze Korpusu ochraniali granice poprzez system posterunków, patroli, zasadzek, obław oraz pracę wywiadowczą. W maju 1929 r. nowym dowódcą KOP został gen.bryg. Stanisław Zosik ? Tessaro, który dowodził przez rok. W październiku 1930 r. na kolejnego dowódcę został wyznaczony gen.bryg. Jan Kruszewski. Ostatnim dowódcą KOP od 31 sierpnia 1939 r. był gen.bryg. Wilhelm Orlik – Rückemann.
W latach 1929-37 przeprowadzono wiele zmian organizacyjnych. Między innymi wszystkie jednostki KOP począwszy od strażnicy aż po brygadę przyjęły nazwy miejscowości lub nazwy geograficzne regionów, w których stacjonowały. Część jednostek przeformowano, utworzono kilka nowych. Wprowadzono pododdziały saperów i artylerii. W grudniu 1938 r. dla ochrony granicy południowej z Rumunią rozpoczęto organizację pułku Karpaty. Wynikało to z faktu, że SG przekazała część swojej granicy z Rumunią dla KOP, stąd od lutego 1939 r. cała granica polsko – rumuńska podlegała pod KOP. Na dzień 31.12.1938 r. organizacja KOP przedstawiała się następująco: 3 dowództwa brygad (Grodno, Polesie, Podole), 8 dowództw pułków (Wilno, Głębokie, Wilejka, Wołożyn, Snów, Sarny, Zdobunów, Karpaty), 27 batalionów granicznych, 6 batalionów odwodowych, batalion specjalny „Sarny”, 19 szwadronów kawalerii, dyon Kawalerii Niewirków, dywizjon artylerii lekkiej „Czortków”, 2 baterie artylerii lekkiej „Kleck”, „Osowiec”, 6 kompanii saperów itd. Ponadto Centralna Szkoła Podoficerska w Osowcu. Stan liczebny około 29 900 ludzi.

W marcu 1939r. pułk Karpaty objął również pod ochronę powstałą granicę polsko – węgierską po rozpadzie Czechosłowacji. 15 lipca 1939r. wydano rozkaz organizacyjny o utworzeniu kolejnego pułku Karpaty do wzmocnienia granicy ze Słowacją. Z chwilą jego organizacji obu pułkom nadano numery 1 i 2. Zgodnie z planem „Z” (Zachód), na wypadek wojny z Niemcami, część sił KOP miała posłużyć jako baza dla organizacji jednostek WP. Stąd tworzone oddziały Wojska Polskiego otrzymały z KOP przeważającą część kadry, żołnierzy i sprzętu. Całą artylerię przekazano dla jednostek nowo formowanych. W dniu 01.09.1993 r. KOP składał się z dowództwa, 1 brygady (Polesie), 7 pułków. Łącznie liczył tylko około 20 tys. żołnierzy. Mało było kadry i żołnierzy doświadczonych, duża zaś ilość rezerwistów wywodzących się z mniejszości narodowych, głównie ukraińców, białorusinów i niemców.

Kiedy 17 września 1939 roku Armia Czerwona przekroczyła w sile 2 Frontów: Białoruskiego i Ukraińskiego (łącznie 750 tys. żołnierzy), granicę wschodnią RP, to na jeden batalion KOP przypadał 1 korpus sowiecki. Oddziały i pododdziały KOP stoczyły wiele walk i potyczek z Armią Czerwoną. Na uwagę zasługują walki w obronie fortyfikacji pod Sarnami, bitwa pod Szackiem i wiele innych. Ostatnią zorganizowaną bitwą żołnierze KOP pod dowództwem gen. W. Rückemanna stoczyli pod miejscowością Wytyczno 1 października 1939 r. Brak amunicji, sprzętu, wyczerpanie żołnierzy spowodowało, że Rückemann zwolnił żołnierzy z przysięgi i rozwiązał liczące około 3 tys. żołnierzy zgrupowanie. Jednak część z nich przebiła się do Grupy Operacyjnej „Polesie” i brała udział w ostatnich walkach Wojska Polskiego.


Facebook

Witamy

Zaloguj się





Nie pamiętasz hasła?

Zarejestruj się





Przyłącz się

Zostaniesz pełnoprawnym użytkownikiem po akceptacji administratora. Zapraszamy.